| Historia

Mapy, antyki, kolekcje, kartografia, ... - Historia

 
Człowiek od zawsze interesował się otaczającym go światem. Ciekawość poznania, rządza wiedzy, nieustanne dążenie do odkrycia niodkrytego - to zawsze napędzało ludzkość, cywilizację. W zamierzchłych czasach ludzie chciali poznać swoją okolicę, region, kraj. Z czasem zapuszczali się do coraz odleglejszych rejonów i zakątków Ziemi. Naturalną potrzebą stało się wtedy opisywanie i graficzne odwzorowanie terenów odkrytych, zaznaczanie na nich rzek, gór, lasów i innych cech danych terenów. Z czasem, gdy śmiałków przybywało, mapy, portolany, opisy krain stały się niezbędne do przeprowadzenia śmiałych wypraw, prowadzenia wojen, poszukiwania skarbów czy odkrywania nowych lądów.
Trudno dzisiaj odpowiedzieć, kiedy po raz pierwszy pojawiła się mapa. Prymitywne plany wyrysowane na korze, drewnie czy skórze, jakie jeszcze do niedawna spotykano u niektórych plemion indiańskich czy eskimoskich, musiały się pojawić bardzo wcześnie, być może gdzieś u schyłku paleolitu. Najstarsze zachowane mapy pochodzą z połowy II tysiąclecia p.n.e. Należą do nich babilońska „mapa świata”, wyryta na glinianej tabliczce, i nieco późniejszy- papirus egipski. Obie mapy miały jedną wspólną cechę: przedstawiony na nich obraz świata był odzwierciedleniem wiedzy geograficznej ich anonimowych autorów. Z tego względu w centrum obu map umieszczenie zostały kraje, w których powstały –Babilonia i Egipt. Posuwając się ku ich obrzeżom, odnaleźć można wszystkie kultury cywilizacji śródziemnomorskiej, by wreszcie dotrzeć do krańców znanego wówczas świata.

Organizując wyprawę handlową, dyplomatyczną czy też militarną organizowano zespół geografów, kartografów oraz przewodników. Każda z nich owocowała powstaniem nowych, bardziej aktualnych i dokładnych map i opisów poznawanych krain.

W Europie rozwój kartografii miał bezpośredni związek z rozwojem sztuki graficznej: wynalezieniem drzeworytu (uoprawiany od XIV w.), później miedziorytu (rozwijał się od XV w.)
W okresie późnego średniowiecza powstawały także portolany, czyli mapy morskie, używane przez żeglarzy, szczególnie w okresie wielkich odkryć geograficznych Portolany, stanowiące obecnie bardzo rzadkie obiekty muzealne i kolekcjonerskie, były ręcznie malowane na pergaminie, głównie w wiekach XIV i XVI. Okres ten pokrywa się ściśle z czasem rozwoju nowożytnej kartografii, zapoczątkowanej wydawaniem dzieła Geographike Hyphegesis (Nauka geograficzna) Klaudiusza Ptolemeusza z Aleksandrii (Claudius Ptolemaeus, około 100 - około 180 po Chrystusie) począwszy od roku 1475 (tylko tekst bez map, od roku 1477 już z mapami). Źródło: Historia kartografii: obraz świata na przestrzeni wieków, dr Kazimierz Kozica, Wrocław, 2005
W tym samym czasie powstawały mappae mundi. Mappae mundi przedstawiały obraz świata w sposób symboliczny, odpowiadający współczesnej ideologii.
Zapotrzebowanie na liczne mapy i atlasy morskie rosło wraz z rozpowszechnieniem się podróży morskich od okresu wielkich odkryć geograficznych. Oczywiście zaczęły powstawać wizerunki lądów nowodkrytych. 
Podzieliliśmy historię kartografii na najważniejsze 3 okresy: starożytność, średniowiecze i renesans a także wyodrębniliśmy osobną kategorię aby opisać wielkie odkrycia geograficzne który w znaczny sposób przyczyniły się do rozwoju tej dziedziny wiedzy.